U largua sot nga kjo jetë, në moshën 93 vjeçare, Klora Mirakaj Merlika, një nga dëshmitaret më të forta të vuajtjeve të grave dhe familjeve shqiptare në kampet e internimit gjatë diktaturës komuniste.
Jeta e saj është një histori e gjatë dhimbjeje, që nis që në fëmijëri dhe zgjat për plot 47 vite në internim—nga viti 1945 deri në vitin 1992.
Persekutimi i familjes së saj nisi menjëherë pas vendosjes së regjimit. Ajo u mor bashkë me familjen në Shkodër dhe u mbajt fillimisht në një shtëpi të kthyer në burg për familjet “armike”. Më pas, pa asnjë të drejtë dhe pa marrë asgjë nga jeta e tyre e mëparshme, u transferuan në kampet e para: Berat, Kuçovë, Turan dhe më pas në Tepelenë—një nga kampet më famëkeqe në Shqipëri.
Kujtimet e saj për kampin e Tepelenës janë ndër më tronditëset: uri ekstreme, mungesë totale higjiene dhe vdekje të përditshme, sidomos të fëmijëve. Ajo e përshkruan atë vend si një “Holokaust” shqiptar, ku njerëzit mbijetonin me racione minimale ushqimi dhe shpesh detyroheshin të ushqeheshin me mbeturina për të mos vdekur. Brenda një nate, sipas dëshmisë së saj, mund të vdisnin dhjetëra fëmijë.
Pas mbylljes së kampit të Tepelenës, jeta e saj vazhdoi në kampe të tjera pune si Fabrika e Tullave në Tiranë, Savër dhe më pas Gradishtë, ku kaloi 32 vite të jetës. Aty u martua dhe ndërtoi familjen, por në kushte çnjerëzore: në një barakë të varfër, pa ujë, pa shërbime shëndetësore dhe me punë të rëndë fizike në bujqësi.
Në kamp, çdo ditë ishte një luftë për mbijetesë. Gratë punonin në diell të fortë, hapnin kanale, mbillnin dhe korrnin, ndërsa mungesa e ujit dhe ushqimit e bënte jetën edhe më të vështirë. Shëndetësia pothuajse nuk ekzistonte, ndaj Klora shpesh u bë vetë ndihmë për të tjerët, duke mësuar të jepte injeksione dhe të kujdesej për të sëmurët.
Presioni i vazhdueshëm i Sigurimit të Shtetit ishte pjesë e jetës së përditshme. Ajo refuzoi të bashkëpunonte, duke paguar çmimin edhe përmes së bijës, së cilës iu mohua e drejta për shkollim. Megjithatë, Klora nuk u dorëzua. Ajo dëshmon se, pavarësisht vuajtjeve, është përpjekur të mos “gjunjëzohet para së keqes”, duke ruajtur dinjitetin, dashurinë për familjen dhe shpirtin e saj të lirë.
Sot, me ndarjen e saj nga jeta, mbetet një zë i pazëvendësueshëm i kujtesës historike. Historia e Klora Mirakaj Merlikës nuk është vetëm historia e një gruaje, por dëshmia e gjallë e një epoke të errët, që nuk duhet harruar kurrë. /Nga Gentiana MARA SULA, publikuar në Facebook/
