Esenca e shkrimit të Marin Memës (shkurtimisht)
Marin Mema njofton se pas vitesh përpjekjesh, projekti për vendosjen e shtatores së Mbretëreshës Teuta ka marrë miratimin zyrtar nga Bashkia Lezhë, me votë unanime të Këshillit Bashkiak. Monumenti, i financuar nga qytetarë të zakonshëm, do të vendoset në një pikë panoramike me pamje nga deti, duke rikthyer simbolikisht Teutën në hapësirat ilire që ajo dikur zotëronte. Projekti konsiderohet si një akt historik, kulturor dhe identitar me rëndësi për mbarë shqiptarët.
Ese / Opinion
Vendosja e shtatores së Mbretëreshës Teuta në Lezhë është një akt qytetar, kulturor dhe historik që nxjerr në pah një realitet të hidhur: Shkodra, kryeqendra e Ilirisë labeate dhe ardiane, ka dështuar sistematikisht të nderojë mbretërit e saj.
Ky nuk është një dështim i rastësishëm, por një zgjedhje kulturore e gabuar dhe e përsëritur, që shpjegon pse sot Teuta e Shkodrës gjen strehë dhe piedestal në Lezhë, ndërsa Shkodra vazhdon të jetojë e mbyllur në mit dhe jo në histori.
1. Në Shkodër kurrë nuk u mor përsipër ndërtimi i shtatoreve të mbretërve ilir të kështjellës së saj
As Agroni, as Teuta, as Genti nuk u konsideruan të denjë për piedestale publike në qytetin që ishte qendra e mbretërisë së tyre. Ky është një akt refuzimi i vetëdijshëm historik.
2. Kryeqendra ilire nuk promovoi kurrë vlerat e Ilirisë
Në qytetin ku u ndërtua politika, lufta dhe kultura ilire, institucionet dhe shoqëria zgjodhën heshtjen. Nuk u promovua Iliria, nuk u promovuan luftërat kundër Romës, nuk u promovua identiteti shtetëror para-romak.
3. Shkodra glorifikoi një legjendë tradhtie dhe femicidi
Në vend të mbretërve realë, u lartësua legjenda e Rozafës:
– një narrativë e vrasjes së gruas,
– e tradhtisë familjare,
– e murosjes si sakrificë,
– me origjinë të njohur ballkanike-sllave, jo ilire.
U shkruan libra, poema, drama, u ndërtuan përmendore dhe u pagëzuan institucione me një mit që nuk ka asnjë lidhje me antikitetin ilir.
4. Legjenda mbi historinë – zgjedhje fatale
Institucionet dhe shoqëria shkodrane zgjodhën mitin në vend të historisë. Zgjodhën pavërtetësinë emocionale në vend të faktit historik. Sot jetojnë me legjendën dhe shpërfillin trashëgiminë reale të kështjellës. U mor me modele folkreligjonare shpesh periferike duke mohuar urbanitetin antik të vet.
5. Teuta merret nga qytete pa lidhje historike – dhe prapë jo nga Shkodra
Teuta nuk ka qenë kurrë në Durrës.
Durrësi ishte qytet romak, armiqësor ndaj saj, që kërkoi ndihmën e Romës kundër Ilirisë dhe Teutës në kohë të saj.
E megjithatë, Durrësi dhe sot Lezha do ta kenë këtë krenari shkodrane, ndërsa Shkodra jo.
Pse?
Sepse Shkodra vuan historikisht nga refuzimi i emrave të mëdhenj të historisë së saj. Ajo merret me emra religjiozë, narrativa absurde dhe tentativa për t’i hequr vetes trashëgiminë urbane dhe shtetformuese.
Përfundim dëshpërues!!
Vendosja e shtatores së Teutës në Lezhë është akt qytetarie dhe vizioni historik.
Refuzimi i saj nga Shkodra është akt kulture të sëmurë, mungese vetëdijeje historike dhe identitare.
Ju lumtë Bashkia Lezhë, Këshilli Bashkiak Lezhë, Marin Mema dhe Paulin Zefi.
Keni bërë atë që Shkodra nuk pati guximin, vullnetin dhe dinjitetin ta bëjë.
Turp për shoqërinë shkodrane. Turp.
LEXONI EDHE: “Mirë se u ktheve Mbretëreshë!”, Lezha i “rrëmben” Shkodrës edhe Teutën, me “ndihmën” e Marin Memës
