Një nga territoret më të bukura dhe më të paprekura të bregdetit verior shqiptar, Baks-Rrjolli në Velipojë, është kthyer në qendër të një konflikti të madh pronësie që po trondit komunitetin lokal dhe po ngre pikëpyetje serioze mbi mënyrën se si është krijuar pronësia mbi një sipërfaqe gjigante toke në këtë zonë.
Bëhet fjalë për rreth 1.5 milion metra katrorë tokë, një territor i gjerë ku për dekada kanë jetuar familje të zonës dhe ku ndodhen shtëpi, oborre dhe toka të trashëguara brez pas brezi.
Sipas dokumenteve të administruara nga banorët dhe përfaqësuesit e tyre ligjorë, kjo sipërfaqe është njohur si pronë private nëpërmjet një vendimi gjyqësor që, sipas tyre, ngre një sërë pikëpyetjesh serioze juridike.
DOKUMENTET QË NGREJNË PIKËPYETJE
Në listat zyrtare të sekuestrimit të pronave të vitit 1946, ku regjistrohen familjet që kishin prona në këtë zonë, figurojnë emrat dhe sipërfaqet e tokave të sekuestruara nga regjimi komunist.
Por sipas analizës së këtyre dokumenteve, personi që më vonë është shpallur pronar nëpërmjet gjykatës nuk rezulton në këto lista si pronar i sekuestruar dhe nuk figuron në dokumentet arkivore si pronar i kësaj toke.
Megjithatë, sipas dokumenteve të përdorura në proces, pronësia është njohur mbi bazën e një vërtetimi hipoteke të vitit 1997, ndërsa për dokumentet e tjera është pretenduar se janë shkatërruar gjatë djegies së arkivave të hipotekës së Shkodrës në vitet e tranzicionit.
NGA GJYKATA TEK RESORTI
Pas vendimit të gjykatës, prona është regjistruar në regjistrat e pasurive të paluajtshme dhe mbi këtë territor është nisur zhvillimi i një projekti turistik në shkallë të gjerë, që sipas banorëve po ndryshon rrënjësisht fatin e kësaj zone.
Zona ku po zhvillohen punimet ka qenë për vite me radhë zonë e mbrojtur, ku ndërtimi ishte i kufizuar nga legjislacioni mjedisor. Banorët pretendojnë se statusi i zonës është ndryshuar në mënyrë të diskutueshme dhe se konsultimet publike nuk janë zhvilluar me pjesëmarrjen reale të komunitetit lokal.
POLICIA NË TERREN
Sipas dëshmive të banorëve, zona ku po kryhen punimet është e rrethuar dhe e mbrojtur nga prania e forcave të policisë, ndërsa personat që tentojnë të afrohen apo të protestojnë shoqërohen në komisariat.
Banorët pretendojnë se projekti ka prekur edhe oborret dhe territoret përreth shtëpive të tyre, duke krijuar një konflikt të fortë mes komunitetit lokal dhe zhvilluesve të projektit.
DYSHIME PËR LIDHJE POLITIKE
Shoqata e Avokatëve Antikorrupsion Shqiptarë (SHAASH), që përfaqëson ligjërisht banorët, deklaron se dokumentet dhe faktet e administruara krijojnë dyshime serioze për një skemë të organizuar për përvetësimin e kësaj toke.
Sipas kësaj shoqate, rasti përmban elementë që kërkojnë hetim të thelluar institucional, përfshirë dyshime për falsifikim dokumentesh, shpërdorim detyre dhe përvetësim të paligjshëm të pronës.
Në opinionin publik janë ngritur gjithashtu edhe dyshime për lidhje politike të nivelit të lartë pas projektit, çka sipas përfaqësuesve të banorëve kërkon transparencë të plotë dhe hetim të pavarur.
TEST PËR SHTETIN E SË DREJTËS
Rasti i Baks-Rrjollit po shihet nga shumë juristë si një provë e rëndë për funksionimin e shtetit të së drejtës në Shqipëri. Nëse dyshimet e ngritura nga banorët rezultojnë të jenë të vërteta, atëherë bëhet fjalë për një nga rastet më të rënda të konfliktit të pronës në bregdetin shqiptar.
Banorët e zonës kanë deklaruar se do të vazhdojnë betejën e tyre ligjore në çdo institucion të mundshëm, brenda dhe jashtë vendit, deri në zbardhjen e plotë të kësaj çështjeje.
Sepse për ta kjo nuk është vetëm një çështje zhvillimi turistik. Është një çështje e drejtës për pronën dhe për të jetuar në tokën ku kanë lindur dhe janë rritur breza të tërë. /Nga Av. Ndue PJETRA, Shoqata e Avokatëve Antikorrupsion Shqiptarë (SHAASH)/
