Në një kohë kur qytetarët luftojnë për një copë tokë, për një certifikatë pronësie apo për një leje ndërtimi minimale, në Baks–Rrjoll po zhvillohet një histori që ngre pyetje të rënda mbi drejtësinë administrative, barazinë para ligjit dhe fatin e pronës private në Shqipëri.
Banorët pretendojnë se janë përballë një projekti gjigant turistik, i cili sipas tyre po avancon ndërkohë që konfliktet pronësore dhe procedurat ligjore nuk janë sqaruar përfundimisht.
Zona prej rreth 146 hektarësh, sipas dokumenteve dhe pretendimeve të depozituara në kallëzime dhe ankesa institucionale, rezulton e kontestuar nga disa palë pronësie dhe e lidhur me procese civile e administrative ende të pambyllura. Banorët lokalë deklarojnë se punimet dhe veprimet përgatitore janë zhvilluar pavarësisht kundërshtimeve dhe kërkesave për verifikim ligjshmërie, çka për ta përbën një precedent alarmant: zhvillim i madh ekonomik mbi një bazë juridike të paqartë.
Çështja bëhet edhe më e ndjeshme kur analizohet standardi i dyfishtë që qytetarët pretendojnë se po aplikohet. Për ndërtimet individuale, procedurat janë shpesh të gjata, kontrollet të rrepta dhe sanksionet të menjëhershme. Ndërsa për projekte të mëdha, sipas tyre, mekanizmat institucionalë duken më të ngadalshëm ose të paqartë. Nëse këto pretendime rezultojnë të vërteta, kemi të bëjmë jo thjesht me konflikt prone, por me një problem strukturor të funksionimit të shtetit ligjor.
Ekspertë juridikë theksojnë se çdo investim strategjik, pavarësisht rëndësisë ekonomike, duhet të kalojë filtrat e plotë të verifikimit të titullit të pronësisë, transparencës procedurale dhe respektimit të të drejtave të palëve të treta. Në të kundërt, çdo zhvillim rrezikon të prodhojë jo turizëm të qëndrueshëm, por konflikte shumëvjeçare gjyqësore që paralizojnë zonën dhe dëmtojnë reputacionin institucional.
Banorët kërkojnë hetim të plotë administrativ dhe penal për të verifikuar nëse dokumentacioni i përdorur për projektin është i rregullt, nëse janë respektuar procedurat dhe nëse ekziston cenim i pronës private. Ata shprehen se nuk janë kundër zhvillimit, por kundër zhvillimit që, sipas tyre, kalon mbi të drejtat e tyre.
Në këtë pikë kritike, pyetja nuk është vetëm çfarë po ndodh në Baks–Rrjoll. Pyetja reale është më e rëndë: a funksionon shteti njësoj për qytetarin e thjeshtë dhe për projektet e mëdha? Sepse nëse ligji zbatohet selektivisht, atëherë problemi nuk është më një resort, por vetë sistemi. /Nga Avokat Ndue
