Bazilika Paleokristiane e Shekullit të V ndodhet mbi majen e një kodre me lartësi 33 m, në Suka e Gjelit në fshatin Mërqi të Lezhës. Kjo kodër në formë konike ndodhet në mes të fushës përballë qëndres së fshatit.
Historianë dhe arkeologë po tregojnë interes për të vizituar gjurmët e kësaj Bazilike.
Historiani Paulin Zefi së bashku me Neritan Cekën, Edmond Hoxhën, Elio Hobdarin Ervin Kujtilën kanë vizituar gjatë ditës së sotme kishen paleokristiane në Kodren Suka e Gjelit në Mërqi, vetëm 3 km nga qyteti i Lezhës.
Në vitin 2008 nën drejtimin e arkeologut Gëzim Hoxha ekipi i ekspedites shqiptaro-gjermanr rivlerësoi gjurmet arkeologjike të Sukës së Gjelit në Mërqi, ku pas pastrimit dhe disa punimëve u zbulua një monument si një kishë paleokristiane.
Ndërsa gjatë gërmimëve në muajin korrik 2014, u detajua edhe më tej planimetria e monumentit ku sipas Gëzim Hoxhës dhe homolugut gjerman Andreas Oettel, është një bazilikë paleokristiane me tre nefe:
-Absida në anën lindore.
-Narteksi në anën perendimore
-Egzonarteksi.
Në veri të naosit të Bazilikës është ndërtuar edhe një ambjent i bashkëngjitur në po të njëjten gjatësi me naosin. Teknika e ndërtimit është me gurë gelqerorë dhe ranorë, të lidhura me llaq gëlqereje, por edhe me alternim radhë tullash. Sipas Gëzim Hoxhës dhe Elio Hobdarit, kjo teknikë njihet si “Opus Mixtum”.
Ata kanë vënë theksin që në vitin 2014, se kjo bazilikë gjendet vetëm 3 km lark bazilikës paleokristiane të Shën Gjergjit në qytetin e Lezhës. Vendodhja e bazilikës në një kodër në mes të fushës hedh hipoteza se kjo është një bazilikë me karakter pelegrinazhi e vendosur në “suburbium”-in e Lissusit antik të vonë.
Që në vitin 2014 arkeologët dhe historianet janë të bindur se në Suken e Gjelit në Mërqi të Lezhës kanë të bëjnë me një objekt paleokristian të dorës së parë dhe një monument arkeologjik shumë të rëndësishëm. /Nga Lindita KOKAJ, për ShkodraWeb/
