Tashmë që fushata elektorale ka mbaruar dhe hap pas hapi po mësohet përmasa e fitores apo humbjes nga njëri krah apo tjetri, duhet të nisin analizat brenda subjekteve politike. Natyrisht, janë analiza të brendshme, për pjesën e dukshme e të padukshme të situatës por me gjasë, si edhe vitet e tjera, do të ketë vetëm “rrjedhje” informacioni. Përtej kësaj, ajo që mund të analizohet, është qasja publike e subjekteve elektorale dhe kandidatëve përballë publikut, duke përdorur mediat tradicionale, ato online dhe rrjetet sociale.
Ajo që konstatohet lehtësisht, me disa përjashtime të vogla, nga fushatë elektorale u shfaq në formën e një amullie mediatike. Nën ankthin e garës me subjektin rival politik dhe nën trysninë e garës brenda llojit që shtohej me pakësimin e ditëve të fushatës, fushata ishte e pastrukturuar, rastësore, pa agjendë takimesh dhe idesh për tu artikuluar. Në këto kushte, më shumë se komunikimit, fushata i ngjante një gare propagande për “votën e fundit”, jo aq shumë për subjektin, sa për vete.
Ka shembuj të mjaftueshëm nga Shqipëria por edhe Shkodra, kur rendja pas votave personale preferenciale brenda familjes politike, pa tentuar për ta zgjeruar me elektoratin e rivalëve apo edhe atë gri, solli suksesin e një kandidati por jo të subjektit që përfaqësonte. Më qartë, u mblodhën vota personale për kandidatin, të mjaftueshme për të hyrë në Kuvend përmes listës së hapur (madje edhe nëse do të kishte herës si para 4 viteve, mund të futej), por subjekti që i përkiste nuk kaloi dot numrin e mandateve përmes votave që duheshin marrë në raport me rivalët politikë.
Trupa zgjedhore e një subjekti politik, ka një numër të caktuar, thuajse të konsoliduar në vite. Të gjithë kandidatët u turrën brenda kësaj trupe zgjedhore për të siguruar vota personale preferenciale, si rrjedhojë, gara personale brenda të njëjtit “gardh” dëmtoi atë përballë rivalëve, duke ndenjur rigorozisht në përqindje e mandate si para 4 viteve. Që të mos konsumohej kjo gafë, dikush duhej të orientonte, sigurisht dikush që ka eksperincë në fushata zgjedhjesh por edhe numrash në fushatë. Dukshëm, interesi individual prevaloi mbi atë të partisë/koalicionit për të ardhur apo qëndruar në pushtet sipas krahut.
Komunikimi nga propaganda ka shumë dallim por është edhe e vështirë të dallohet. Megjithatë, shqiptarët tashmë janë të stërvitur mjaftueshëm. Po flasim për ata që janë jashtë “verbërisë militantiste” të logos e ngjyrës së subjektit që mbështesin prej dekadash. Fenomenin e mësipërm, me gjasë një pjesë jo e vogël, e kanë konstatuar. Si rezultat, të pandikuar nga komunikimi propagandues, të dielën e 11 majit 2025, zgjodhën plazhin, malin apo edhe kafenë e restorantin, pa e çarë kokën për të shkuar në qendrat e votimit. Pjesa tjetër, mbase arriti të bëjë dallimin mes real- politikës dhe utopi- politikës, pikërisht bazuar në komunikimin propagandues me të cilin u bombarduan në fushatë.
Impostimi i komunikimit në fushatë tek tema e çeshtje që zgjojnë djeshmëritë politike por edhe ekonomike të zgjedhësve potencialë, pati rëndësinë e vet. Qytetarët janë të prirur të dëgjojnë gjëra konkrete dhe sidomos, jo atë që duhet apo duan partitë e kandidatët, por ato që duan të dëgjojnë. Është një nga parimet universale të komunikimit publik. Opozita u impostua fort tek premtimet ekonomike, teksa prirja e zgjedhësve natyrshëm tek këto çeshtje, është më e madhe ti besojnë atyre që qeverisin. Rritja e rrogave, pensioneve, ndihmës ekonomike, investimeve, vjen më e besueshme nëse artikulohet nga një kryeministër në detyrë. Sidomos kur edhe në muajt e fundit para zgjedhjeve, ka dhënë prova të rritjes e përmirësimit, pavarësisht nivelit.
Nga ana tjetër, artikulimi i problematikave si mungesa e demokracisë, vënia nën kontroll e sistemit të drejtësisë, narkoshteti e të ngjashme, kishte pak gjasa të ngjiste tek zgjedhësit. Nga retorikë, këto 12 vite, u kalua në kakofoni politike nga abuzimi me këto terma e tema, të cilat me kalimin e viteve, nuk ngjallnin vazhdimisht të njëjtën ndjeshmëri tek votuesit. Pas 35 viteve, shqiptarët qartas janë më të ndjeshëm ndaj parametrave ekonomikë, përmirësimit të jetës së tyre, të ardhmes se mangësisë në parametrat demokratikë të funksionimit të shtetit.
Duke u kthyer në Shkodër, kemi dy shembuj ilustrues të fushatave efikase që mund të konsiderohen të suksesshme nga kandidatët, pavarësisht rezultateve të ndryshme. Bardh Spahia e impostoi thuajse plotësisht fushatën në aspekte politike, të mungesës së standardeve demokratike në vend, duke evidentuar edhe pasojat në përditshmërinë e zgjedhësit të thjeshtë në çdo cep të qarkut të Shkodrës. Zgjedhjet e 11 majit treguan se qasja ishte jo vetëm e duhura, por edhe fituese, duke siguruar një vend në Kuvend.
Edona Bilali, zhvilloi një fushatë të mirëstrukturuar, bazuar në ide, duke evidentuar jo vetëm arritjet e këtyre 12 viteve në aspektin ekonomik- social kryesisht, por edhe me projekte konkrete për tu propozuar e zbatuar në Kuvend pas zgjedhjeve të 11 maj 2025. Një gabim gjatë fushatës, mesa duket e penalizoi disi por mendojmë se nuk arriti të bëhej pjesë e parlamentit jo për shkak të tij. Lidhet me përqendrimin e të gjithë kandidatëve brenda “familjes socialiste” për të marrë vota preferenciale, pa tentuar të shtojnë elektoratin jashtë këtij “gardhi”.
Pa më të voglin dyshim, në këtë fushatë elektorale janë hedhur shumë më shumë se mbi 6 milion euro të dhëna nga Buxheti i Shtetit për 11 partitë/subjektet pjesëmarrëse në të. Pjesa më e madhe e këtyre parave, mund të konsiderohen të çuara dëm në konceptin e arritjes së qëllimit, për shkak të qasjes së gabuar në komunikim, duke e kthyer në propagandë lehtësisht të identifikueshme nga zgjedhësit. Kjo, pasi pjesa më e madhe e kandidatëve, ndërtuan strategjinë e fushatës me mendjen e tyre, ndoshta edhe duke ideuar apo përdorur metoda pak ortodokse, për të cilat në fakt ka edhe indicie. Por pas 11 majit 2025, lehtësisht mund ta konstatojnë se kanë vepruar gabim. /Nga Sokol N. SOKOLI/
